Araştırma: Roma İmparatorluğu’nun gerçek merkez üssü İstanbul

Roma İmparatorluğu’nun yaklaşık 300 bin kilometrelik devasa kara yolu ağını mercek altına alan yeni bir bilimsel çalışma, imparatorluğun ulaştırma sisteminin merkezine dair yerleşik bilgileri değiştirdi. Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, antik dünyanın sembolik merkezi Roma olsa da, imparatorluğun kara ulaşım ağı açısından İstanbul (Konstantinopolis) çok daha stratejik ve merkezi bir konumda bulunuyordu.

Roma, Kara Ulaşımının Merkezi Değil

İmparator Augustus tarafından diktirilen ve “Altın Kilometre Taşı” olarak bilinen anıtla sembolleşen “Bütün yollar Roma’ya çıkar” ifadesi, yapılan yapısal analizlerle tartışmaya açıldı. Bilim insanları, Fas’tan İskoçya’ya kadar uzanan 300 bin kilometrelik hattı incelediklerinde, Roma’nın deniz ulaşımında merkez olmasına karşın kara yollarında aynı baskınlığı kuramadığını saptadı. Araştırma, İtalya Yarımadası’ndaki ana güzergâhların bile kimi zaman Roma’yı devre dışı bırakarak Adriyatik kıyısı üzerinden ilerlediğini gösteriyor.

Konstantinopolis’in Stratejik Üstünlüğü

Danimarka’daki Aarhus Üniversitesi’nden klasik arkeolog Tom Brughmans, İmparator Konstantin tarafından başkent yapılan İstanbul’un, Asya ve Avrupa’nın birleşim noktasındaki konumu sayesinde ulaşım ağı için olağanüstü bir merkez oluşturduğuna dikkat çekti. Çalışma, dönemin eyalet başkentlerinin vergi toplama ve yönetim süreçlerini kolaylaştırmak amacıyla en elverişli noktalara inşa edildiğini, Ankara ve Londra gibi şehirlerin de bu ağda güçlü bağlantı merkezleri olduğunu doğruladı.

Antik Yollar Modern Dünyada Yaşıyor

Araştırmada Roma yollarının yalnızca askeri amaçlı değil, büyük ölçüde yerel tarım ürünlerinin pazara taşınması gibi günlük ihtiyaçlar için kullanıldığı vurgulandı. Coğrafi koşullara göre planlanan bu antik güzergâhlar, Roma İmparatorluğu’nun yıkılışından sonra da varlığını sürdürdü. Günümüzde kullanılan pek çok modern kara yolu hattının, antik dönemde belirlenen rotaları takip ettiği ve bu antik mühendisliğin günümüz ulaşım altyapısına temel oluşturduğu kaydedildi.