Dünya’nın iç çekirdeğindeki çekişme gün uzunluğunu etkiliyor

Dünya’nın derinliklerinde yer alan katı iç çekirdek ile onu çevreleyen kayalık manto tabakası arasındaki yerçekimsel etkileşim, gezegenin 24 saatlik dönüş hızında milisaniyelik oynamalara neden oluyor. Nature dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu fiziksel kuvvet mücadelesinin yüzeydeki zaman algısını doğrudan etkilediğini ortaya koydu.

Çekirdek ve manto arasındaki kuvvet yarışı

Kanada’daki Alberta Üniversitesinden jeofizikçiler Mathieu Dumberry ve Huifeng Zhang tarafından geliştirilen simülasyon modeli, çekirdeğin gezegenin dönüş hızını etkileyen üç temel kuvvet (tork) ürettiğini gösterdi. Araştırmaya göre, dış çekirdekteki sıvı akışının mantoya sürtünmesiyle oluşan mekanik tork, elektromanyetik etkileşimler ve yerçekimi kuvveti, gün uzunluğundaki değişimlerde belirleyici rol oynuyor.

Simülasyon sonuçları, gün süresi değişimleriyle en yüksek uyumun yerçekimi torkunun baskın olduğu senaryoda gerçekleştiğini kanıtladı. Uzmanlar, yerçekiminin iç çekirdeği sürekli olarak manto ile aynı hizada tutmaya çalıştığını, ancak dış çekirdeğin hareketlerinin bu hizayı bozduğunu belirtiyor. Dumberry, süreci “Kuvvetler arasında bir yarış söz konusu ve yerçekimi her zaman kazanıyor” ifadesiyle tanımlıyor.

Sismik verilerle desteklenen model

Geliştirilen model, 2023 yılında sismik dalgalar üzerinde yapılan ve iç çekirdeğin 2010 yılından itibaren yavaşladığını öngören verileri temel alıyor. Bilim dünyası, bu çalışmanın alt manto yapısı ve çekirdek sınırındaki jeolojik parametrelerin anlaşılması adına kritik bir adım olduğu görüşünde birleşiyor. Bununla birlikte, okyanus ve atmosfer hareketleri gibi gün uzunluğuna etki edebilecek diğer değişkenlerin modelde yer almadığına dikkat çekiliyor.